Filamentsoorten uitgelegd: PLA, PETG, ABS, ASA en TPU
Filament is er in tientallen soorten, maar thuis gebruik je er vooral vijf: PLA, PETG, ABS, ASA en TPU. Per materiaal: wat het kan, waar het lastig is en voor welk project je het kiest.
Inhoud
- Het korte antwoord
- De vijf soorten naast elkaar
- PLA: de standaard voor beginners
- PETG: taaier en beter tegen warmte
- ABS: technisch, maar met haken en ogen
- ASA: de opvolger van ABS voor buiten
- TPU: flexibel filament
- Welk filament voor welk project?
- Filament drogen en bewaren
- Diameter, spoelen en navullingen
- Speciale varianten
- Bronnen
Het korte antwoord
- PLA: voor beginners, figuren, decoratie, prototypes en alles wat binnen blijft en niet warm wordt.
- PETG: voor onderdelen die iets moeten kunnen hebben, licht buitengebruik en dingen die nat worden.
- ABS: voor technische onderdelen die warmte moeten verdragen; lastig zonder gesloten printer en ventilatie.
- ASA: als ABS, maar beter bestand tegen UV en dus geschikter voor buiten.
- TPU: voor flexibele dingen zoals hoesjes, voetjes, banden en afdichtingen.
De vijf soorten naast elkaar
| Materiaal | Nozzle (Bambu Lab) | Bed (Prusa-advies) | Dichtheid | Drogen (Bambu, droogoven) | Behuizing nodig? |
|---|---|---|---|---|---|
| PLA | 190–230 °C | 50–60 °C | 1,24 g/cm³ | 50 °C, 8 uur | Nee, liever niet |
| PETG | 230–260 °C | 85 °C eerste laag, daarna 90 °C | 1,25 g/cm³ | 65 °C, 8 uur | Nee |
| ABS | 240–270 °C | 100 °C (80–110 °C) | 1,05 g/cm³ | 80 °C, 8 uur | Ja, aanbevolen |
| ASA | 240–270 °C | 105 °C eerste laag, daarna 110 °C | 1,05 g/cm³ | 80 °C, 8 uur | Ja, voor grotere delen |
| TPU (95A) | 220–240 °C | 60–75 °C | 1,22 g/cm³ | 70 °C, 8 uur | Nee |
Nozzletemperaturen, dichtheden en droogwaarden: technische datasheets van Bambu Lab PLA Basic, PETG Basic, ABS, ASA en TPU 95A HF. Bedtemperaturen: materiaalgidsen in de Prusa Knowledge Base. Andere merken en printers kunnen andere waarden gebruiken; volg bij twijfel het profiel van je eigen printer en spoel. Let op: Bambu Lab gebruikt voor PLA op zijn eigen Cool Plate een veel lagere bedtemperatuur (35 °C) dan op een PEI-plaat.
De dichtheid lijkt een detail, maar bepaalt hoeveel meter je uit een kilo haalt. ABS en ASA zijn ongeveer 15 procent lichter dan PLA, dus je krijgt meer meters per spoel. Met de kostencalculator reken je dat per print uit.
PLA: de standaard voor beginners
PLA (polymelkzuur) wordt gemaakt van plantaardige grondstoffen zoals maïs of suikerriet. Prusa noemt het een van de makkelijkst te printen materialen: goedkoop, nauwelijks krimp en dus weinig warping, en printbaar zonder hoge bedtemperatuur.
Sterke punten
- Makkelijk: weinig warping en weinig geur.
- Mooi detail en strakke overhangen, omdat het snel afkoelt.
- Enorme keuze in kleuren en varianten (mat, zijdeglans, glitter, met hout).
Beperkingen
- Prusa: PLA wordt zacht en vervormt boven ongeveer 60 °C. Een PLA-houder in een auto in de zomer kan dus krom trekken. Bambu Lab geeft voor PLA Basic een glasovergangstemperatuur van 60 °C.
- Prusa: het degradeert onder UV-licht en breekt bij een klap langs de lagen of in scherven.
- Biologisch afbreekbaar alleen in industriële composteerinstallaties boven 80 °C, niet in je tuin (Prusa).
Onze conclusieBegin hiermee. Voor figuren, speelgoed dat niet in de zon ligt, organizers, cadeaus en prototypes is PLA bijna altijd de beste keuze. Merken vergelijken we in beste PLA-filament.
PETG: taaier en beter tegen warmte
PETG is PET (het plastic van frisdrankflessen) met glycol, wat het minder bros en makkelijker printbaar maakt. Prusa noemt PETG eveneens geschikt voor beginners en gebruikt het zelf voor onderdelen van zijn printers.
Sterke punten
- Taai en een beetje flexibel; breekt minder snel dan PLA.
- Volgens Prusa geschikt voor binnen en voor de meeste buitentoepassingen, bij temperaturen onder 80 °C.
- Goede hechting tussen de lagen, dus geschikt voor waterdichte onderdelen.
- Krimpt weinig, dus ook geschikt voor grote modellen.
Beperkingen
- Stringt sneller dan PLA; zie stringing oplossen.
- Neemt vocht op. De Bambu Lab Wiki toont het verschil tussen vochtig en droog PETG en noemt drogen als eerste stap bij een ruw oppervlak.
- Hecht soms te goed: Prusa waarschuwt dat PETG een gladde PEI-plaat kan beschadigen en raadt lijm als scheidingslaag of een getextureerde plaat aan.
Onze conclusieHet logische tweede materiaal. Kies PETG voor houders, beugels, onderdelen in de badkamer of schuur, en alles wat net iets meer moet kunnen dan PLA.
ABS: technisch, maar met haken en ogen
ABS is het plastic van LEGO-stenen. Prusa noemt het een technisch materiaal voor mechanisch belaste onderdelen dat beter tegen warmte kan, met als nadelen flinke warping en schadelijke dampen.
Sterke punten
- Taai en beter bestand tegen hitte dan PLA en PETG.
- Glad te maken met acetondamp (Prusa).
- Goedkoop.
Beperkingen
- Krimpt en krult; Simplify3D noemt bijna 1,5 procent krimp bij afkoelen van 230 °C naar kamertemperatuur.
- Prusa adviseert een bed van minstens 100 °C en een behuizing; zonder behuizing kan een ‘draft shield’ in de slicer een beetje helpen.
- Prusa: print het in een goed geventileerde ruimte, want het geeft dampen af die een gezondheidsrisico kunnen vormen. Vermijd daarbij tocht over de print.
- Prusa: ABS wordt buiten na verloop van tijd gelig en brosser.
Onze conclusieVoor de meeste thuisgebruikers is ASA of PETG een betere keuze dan ABS. Alleen als je specifiek acetonglad wilt maken of een ontwerp voor ABS volgt, is ABS logisch, en dan met een gesloten printer.
ASA: de opvolger van ABS voor buiten
ASA lijkt sterk op ABS, maar is volgens Prusa beter bestand tegen UV-licht, krult minder en ruikt minder. Prusa noemt een temperatuurbestendigheid tot 93 °C en geschiktheid voor buitengebruik.
Sterke punten
- UV- en weerbestendig: geschikt voor onderdelen in de tuin, aan de fiets of aan de auto.
- Hittebestendiger dan PLA en PETG.
- Goed te schuren en met aceton glad te maken.
Beperkingen
- Nog steeds flinke warping; Prusa noemt een behuizing noodzakelijk voor grote onderdelen en een bed van minstens 100 °C.
- Ook bij ASA komen dampen vrij; Prusa raadt een goed geventileerde ruimte aan.
- Prusa waarschuwt dat veel ASA printen in een ongeventileerde behuizing de plastic onderdelen van de printer zelf op termijn kan vervormen.
Onze conclusieAls je iets voor buiten maakt dat in de zon hangt, is ASA de beste van deze vijf. Je hebt er een gesloten printer en een ruimte met ventilatie voor nodig.
TPU: flexibel filament
TPU is een rubberachtig, buigzaam plastic. De hardheid wordt aangegeven op de Shore-schaal: 95A is relatief stevig, 85A al echt zacht. Prusa legt uit dat hoe zachter het filament, hoe moeilijker het te printen is.
Sterke punten
- Buigzaam, slijtvast en schokdempend.
- Prusa: weinig tot geen krimp of warping, en sterke hechting tussen de lagen.
- Geschikt voor telefoonhoesjes, antislipvoetjes, banden voor RC-auto’s en afdichtingen.
Beperkingen
- Langzaam printen; Prusa raadt flexibel filament eigenlijk aan voor gevorderde gebruikers.
- Werkt het best met een direct-drive extruder (extruder vlak boven de nozzle). Zachte TPU (85A) kan volgens Bambu Lab in de extruder platgedrukt worden en verstoppingen geven.
- Neemt vocht op; Bambu Lab noemt drogen voor TPU ‘vereist’ in plaats van ‘aanbevolen’.
- Stringt snel en heeft langere retractie nodig omdat het uitrekt (Prusa).
Onze conclusieLeuk om te proberen zodra PLA goed gaat. Begin met TPU 95A, niet met zachtere varianten.
Welk filament voor welk project?
| Wat wil je maken? | Eerste keus | Alternatief |
|---|---|---|
| Figuren, decoratie, cosplaydetails | PLA | Resin, voor heel fijne details |
| Organizers, bakjes voor binnen | PLA | PETG |
| Houders en beugels in huis | PETG | PLA (als het niet warm wordt) |
| Onderdelen in de auto | ASA | ABS (met behuizing) |
| Tuin, balkon, fiets | ASA | PETG |
| Hoesjes, voetjes, afdichtingen | TPU 95A | – |
| Iets dat met eten in aanraking komt | Liever niet printen | Zie toelichting hieronder |
Over voedselcontact: Prusa raadt af om borden, bekers of bakjes voor voedsel te printen, ongeacht het filament. Tussen de lagen zitten groefjes waarin bacteriën kunnen groeien. Wie het toch wil, adviseert Prusa een voedselveilige coating en een roestvrijstalen nozzle. Ook Bambu Lab schrijft op de productpagina van PLA Basic dat dit filament niet voedselveilig is.
Filament drogen en bewaren
Alle filamentsoorten nemen in meer of mindere mate vocht op uit de lucht, schrijft de Bambu Lab Wiki. Hoe hoger de luchtvochtigheid en hoe langer een spoel openligt, hoe meer. Vochtig filament herken je aan knisperende of ploppende geluiden tijdens het printen, veel draadjes en een ruw of bobbelig oppervlak.
Zo bewaar je filament
- Bewaar geopende spoelen in een afgesloten zak of bak met silicagel (droogkorrels).
- Bambu Lab adviseert voor printen en opslag een luchtvochtigheid onder de 20 procent (afgesloten, met droogmiddel).
- Bewaar filament koel, donker en uit direct zonlicht.
Zo droog je filament
De droogtemperaturen in de tabel hierboven komen uit de datasheets van Bambu Lab en gelden voor een droogoven met luchtcirculatie. Een paar aandachtspunten:
- Droog niet heter dan de fabrikant aangeeft. PLA en TPU worden al bij relatief lage temperaturen zacht; Bambu Lab waarschuwt dat ze dan aan elkaar kunnen plakken of vervormen.
- Een gewone keukenoven is vaak onnauwkeurig bij lage temperaturen. Een aparte filamentdroger of een droger met temperatuurregeling geeft meer zekerheid. Zie bijvoorbeeld filamentdrogers op bol.
- Haal de spoel na het drogen eruit zodra hij niet meer heet is en berg hem meteen droog op (Bambu Lab).
Diameter, spoelen en navullingen
Bijna alle thuisprinters gebruiken filament van 1,75 mm. Een kleine groep oudere printers gebruikt 2,85 mm; die zijn niet uitwisselbaar. Fabrikanten geven een tolerantie op: Bambu Lab noemt ± 0,03 mm voor PLA Basic, Prusa ± 0,02 mm voor Prusament. Hoe kleiner de afwijking, hoe gelijkmatiger de extrusie.
Steeds meer merken verkopen ook navullingen zonder spoel, die je op een herbruikbare spoel zet. Dat scheelt afval en geld: bij Bambu Lab kostte een kilo PLA Basic in november 2026 € 16,99 als navulling tegenover € 19,99 met spoel. Let op dat de navulling past op de spoel of het systeem dat je gebruikt.
Speciale varianten
Naast de vijf basissoorten zie je varianten zoals mat PLA, zijdeglans (‘silk’), PLA met houtvezels of metaalpoeder, en materialen met koolstofvezel (bijvoorbeeld PLA-CF of PETG-CF). Een paar dingen om te weten:
- Gevulde filamenten (hout, metaal, koolstof- of glasvezel) zijn schurend. Prusa en Bambu Lab raden er geen nozzle kleiner dan 0,4 mm voor aan; Bambu Lab adviseert voor vezelgevulde materialen 0,6 of 0,8 mm. Messing slijt snel van schurend filament; veel fabrikanten leveren daarom geharde nozzles.
- Silk-PLA ziet er glanzend uit maar is vaak minder sterk tussen de lagen.
- Bambu Lab noemt drogen voor PLA met houtvulling ‘vereist’.
Problemen met een bepaald materiaal? Kijk bij de printproblemen of gebruik de probleemzoeker.
Bronnen
- Prusa Knowledge Base, materiaalgidsen: PLA, PETG, ABS, ASA, flexibele materialen.
- Bambu Lab, technische datasheets via de productpagina’s van PLA Basic, PETG Basic, ABS, ASA en TPU 95A HF.
- Bambu Lab Wiki, Filament drying guide.
- Simplify3D, Warping (krimp van ABS).
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen PLA en PETG?
PLA is makkelijker te printen en geeft mooiere details, maar wordt volgens Prusa zacht boven ongeveer 60 °C en is minder geschikt voor buiten. PETG is taaier, kan volgens Prusa binnen en buiten worden gebruikt bij temperaturen onder 80 °C, maar stringt sneller en neemt vocht op.
Is PLA biologisch afbreekbaar?
Alleen onder industriële omstandigheden. Prusa schrijft dat PLA alleen in gespecialiseerde composteerinstallaties boven 80 °C afbreekt. In je eigen compostbak breekt het niet af.
Welk filament is het sterkst?
Dat hangt af van wat je met sterk bedoelt. PETG en ABS zijn taaier dan PLA en breken minder snel bij een klap. PLA is stijf maar bros. TPU is buigzaam en scheurt moeilijk. Voor de meeste thuisprojecten is PETG een goede keuze als PLA niet voldoet.
Moet ik filament drogen?
Niet altijd. PLA uit een nieuwe, afgesloten verpakking kun je meestal direct gebruiken. PETG en TPU nemen sneller vocht op; als je knisperende geluiden hoort of veel draadjes ziet, droog de spoel dan volgens de waarden van de fabrikant.